| Название, символ, номер | Тобы: Актиноидтар Периоды: 7 Тығыздығы: 10.07 г/см³ Еру температурасы: 1050 °C Қайнау температурасы: 4131 °C Изотоптары: Актиний-227 (100%) |
| Группа, период, блок | Актиний – бұл радиоактивті металл, актиноидтар тобының алғашқы элементі. Ол күміс-ақ түсті және оттегі мен сумен реакцияға түсіп, оксидтер түзеді. Актиний ғылыми және медициналық қолданбаларда кеңінен пайдаланылады. |
Актиний 1899 жылы неміс химигі Фридрих Оскар Гейерс тарапынан ашылды. Ол актинийді уран рудасының минералынан радиоактивті қасиеттерін зерттеу барысында бөліп алды. Бұл ашылу радиоактивті элементтерді зерттеуде маңызды қадам болды.
Актиний-227 ядерлік медицинада, әсіресе, рак терапиясында қолданылады. Сондай-ақ, актиний радиоактивтылықпен байланысты ғылыми зерттеулерде, сондай-ақ кейбір лазерлерде қолданылады. Актиний және оның изотоптары радиотерапия мен диагностикада маңызды құралдар болып табылады.
Актиний уран мен торий минералдарында кездеседі және табиғатта аз мөлшерде болады. Актиний изотопының негізгі көздері – уран рудалары, олар Канаданың, Норвегияның және Бразилияның түрлі елдерінде өндіріледі.
Актиний адам организмінде белгілі бір биологиялық рөл атқармайды. Алайда, оның радиоактивті қасиеттері оны қауіпті етуі мүмкін. Сондықтан актинимен жұмыс істегенде абай болу және қауіпсіздік шараларын қолдану қажет.
Актиний – белсенді металл, ол ауада тотығып, оксидтер түзеді. Ол қышқылдар мен сумен оңай реакцияға түседі, әртүрлі химиялық қосылыстар түзеді. Актиний үшін +3 тотығу дәрежесі — бұл элемент үшін ең көп таралған күй.
Актиний актиноидтар тобындағы бірінші элемент болып табылады, бұл әрі қарай радиоактивтілік зерттеулеріне негіз болды. Актиний және оның қосылыстары ядерлік медицинада диагностика және емдеу үшін пайдаланылады. Актиний – сирек және қымбат элемент, бұл оны өнеркәсіптік ауқымда қолдануды шектейді.
Актиний 7-периодтық кестеде орналасқан және актиноидтар тобына жатады. Ол осы топтың басқа элементтерімен ұқсас қасиеттерге ие және радиоактивті зерттеулерде маңызды рөл атқарады.