Климов сауалнамасы

Егер сіз бақта, бауда жұмыс істегенді, өсімдіктер мен жануарларды күткенді ұнатсаңыз, биология пәні қызықтырса, «адам–табиғат» типіндегі мамандықтармен танысыңыз.

Бұл тип мамандықтарының ең басты еңбек нысандары:

• жануарлар және олардың өсу, тіршілік ету жағдайлары;
• өсімдіктер және олардың өсу жағдайлары.

Маман істейтін негізгі жұмыстар:

• өсімдіктер мен жануарлардың жағдайын зерттеу, талдау (агроном, микробиолог, зоотехник, гидробиолог, агрохимик, фитопатолог);
• өсімдіктерді өсіру, жануарларды күту (орман өсіруші, дала өсіруші, гүл өсіруші, көкөніс өсіруші, құс өсіруші, малшы, бағбан, арашы);
• өсімдік пен жануар ауруларының алдын алу (ветеринар, карантиндік қызмет дәрігері).

«Адам–табиғат» бағытына қойылатын психологиялық талаптар:

• қиялдың, көрнекі‑бейне ойлаудың, көру жадының, байқағыштықтың дамыған болуы; өзгермелі табиғи факторларды болжай білу;
• нәтиже көп жағдайда ұзақ уақыттан кейін көрінетіндіктен, шыдамдылық, табандылық, кейде ұжымнан тыс, қолайсыз ауа‑райында жұмыс істеуге дайындық.

Физика, химия, электротехника зертханалық жұмыстары ұнаса, тұрмыстық техниканы түсініп, модельдер жасауды жақсы көрсеңіз, машина, механизм, аппараттармен жұмыс істегіңіз келсе, «адам–техника» типі сізге жақын.

Еңбек нысандары:

• техникалық объектілер (машиналар, механизмдер);
• материалдар, энергия түрлері.

Негізгі қызмет түрлері:

• техникалық құрылғыларды жасау, монтаждау және жинау (инженер, механик, ағаш ұстасы);
• құрылғыларды пайдалану (машинист, диспетчер, бағдарламашы, жүйе әкімшісі);
• жөндеу‑қалпына келтіру (слесарь, сантехник, монтажшы, электрик).

«Адам–техника» саласына қойылатын талаптар:

• қимыл‑қозғалыс үйлесімі, дәл көру/есту/сезу қабылдауы;
• техникалық әрі шығармашылық ойлау, қиял;
• назарды шоғырландыра және ауыстыра білу, байқағыштық.

Бұл типте еңбектің басты нысаны — адамдар.

Негізгі қызмет түрлері:

• тәрбиелеу, оқыту (тәрбиеші, мұғалім, бапкер);
• медициналық қызмет (дәрігер, фельдшер, медбике, күтуші);
• тұрмыстық қызмет (сатушы, шаштараз, даяшы, вахтер);
• ақпараттық қызмет (кітапханашы, экскурсия жетекшісі, лектор);
• қоғам мен мемлекетті қорғау (заңгер, полиция қызметкері, инспектор, әскерилер).

«Адам–адам» саласына талаптар:

• қарым‑қатынасқа бейімділік, бейтаныс адамдармен оңай тіл табысу;
• ізгілік, жанашырлық;
• эмпатия, тыңдай білу, өзгенің пікірін ескеру;
• дамыған сөйлеу мәдениеті, түрлі адамдармен ортақ тіл табу;
• сөйлеу, мимика, ишараны меңгеру.

Есептеулер, сызбалар, схемалар, картотекалар, түрлі мәліметтерді жүйелеу ұнаса, бағдарламалау, экономика немесе статистика қызықтырса, «адам–таңбалар жүйесі» типіндегі мамандықтар дәл келеді. Көбі ақпаратты өңдеумен байланысты.

Еңбек нысандары:

• мәтіндер (редактор, корректор, машинист, іс жүргізуші, телеграфшы, терімші);
• сандық‑формулалық деректер (бағдарламашы, ЭЕМ операторы, экономист, бухгалтер, статистик);
• сызбалар, схемалар, карталар (конструктор, инженер‑технолог, сызушы, көшіруші, штурман, геодезист);
• дыбыстық сигналдар (радист, стенографист, телефонист, дыбыс режиссері).

«Адам–таңбалар жүйесі» саласына талаптар:

• жедел әрі механикалық жадтың жақсы болуы;
• материалға ұзақ уақыт назар аудара білу;
• қабылдаудың дәлдігі, шартты таңбалардың ар жағындағы мәнді көре білу;
• ұқыптылық, шыдамдылық;
• логикалық ойлау.

«Адам–көркем бейне» саласын таңдаған адамда ең алдымен табиғи талант пен қабілет болуы керек; оларды әрі қарай дамыту маңызды. Бұл салада еңбектің елеулі бөлігі сырт көзге байқала бермейді; көбіне нәтиже жеңіл де еркін көрінуі үшін арнайы күш жұмсалады.

Негізгі қызмет түрлері:

• көркем туындыларды жасау, жобалау (жазушы, суретші, композитор, модельер, сәулетші, мүсінші, журналист, хореограф);
• үлгі бойынша қайта жасау, бұйым дайындау (зергер, реставратор, гравер, музыкант, актер, ағаш шебері);
• көркем туындыларды жаппай өндіру (фарфорды өрнектеу шебері, тас‑кристалл жылтыратушы, маляр, баспашы).

«Адам–көркем бейне» саласына талаптар:

• көркем қабілеттер, дамыған көру қабылдауы;
• байқағыштық, көру жады, көрнекі‑бейне ойлау және шығармашылық қиял;
• адамдарға эмоциялық әсер ету психологиясын білу.