| Название, символ, номер | Гелийді алғаш рет 1868 жылы француз астрономы Пьер Жансен ашқан. Ол Күн сәулесінде Жердегі ешбір элементке сәйкес келмейтін жаңа спектрлік сызықтарды байқаған. Кейінірек химик Норман Локьер бұл жаңа элемент екенін растап, оны «гелий» деп атаған. Атау Күннің құрметіне гректің «Гелиос» сөзінен алынған. |
| Группа, период, блок | Период: 1 Топ: 18 (асыл газдар) Қалыпты температурадағы күйі: Газ Түсі: Түссіз |
Гелий табиғи газ құрамында кездеседі және жер қыртысындағы радиоактивті элементтердің ыдырауы нәтижесінде түзіледі.
Еру температурасы: -272.2 °C Қайнау температурасы: -268.9 °C Тығыздығы: 0.1786 г/л 0°C температурада және 101.325 кПа қысымда (сутектен кейінгі ең жеңіл элементтердің бірі) Электрондық конфигурациясы: 1s² Қасиеттері: Гелий — инертті газ, ол химиялық тұрғыда белсенді емес және кәдімгі жағдайда басқа элементтермен қосылыстар түзбейді.
Гелий асыл газ болып табылады, сондықтан кәдімгі жағдайда басқа элементтермен реакцияға түспейді. Оның электрондық қабығы тұрақты және химиялық қосылыстар түзбейді. Гелийдің осы қасиеттері оны инертті орта қажет болатын салаларда қолдануға мүмкіндік береді.
Медициналық технологиялар: Гелий магниттік-резонанстық томография аппараттарын салқындату үшін қолданылады. Әуе шарлары және дирижабльдер: Гелий жеңіл және қауіпсіз болғандықтан, әуе шарларын және дирижабльдерді толтыру үшін қолданылады, себебі ол сутегіге қарағанда жанғыш емес. Дәнекерлеу: Гелий алюминий мен тот баспайтын болат дәнекерлеуінде инертті орта ретінде қолданылады. Ғылыми зерттеулер: Сұйық гелий ғылыми тәжірибелерде төмен температураны қамтамасыз ету үшін қолданылады. Криогеника: Сұйық гелий экстремалды салқындатуды қажет ететін криогендік технологияларда қолданылады.
Гелий қауіпсіз және усыз элемент болып саналады, бірақ оны дем алу уақытша дауысты өзгертуі мүмкін. Дегенмен, гелийді тым көп дем алу оттегінің жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін. Гелий — негізінен табиғи газдан алынатын қалпына келмейтін ресурс, сондықтан оның пайдаланылуына мұқият қарау қажет.
Ең төмен қайнау және еру нүктелері: Гелий барлық элементтер арасындағы ең төмен қайнау және еру температураларына ие. Асқынсұйықтық: Сұйық гелий 2.17 К (-271 °C) төмен температурада асқынсұйықтық қасиетін көрсетеді, яғни ол үйкеліссіз аға алады. Жұлдыздар өмірі үшін қажет: Гелий жұлдыздардағы ядролық синтез нәтижесінде түзілетін негізгі элементтердің бірі болып табылады.