| Название, символ, номер | Топ: 8 Период: 7 Электрондық конфигурациясы: [Rn] 5f¹⁴ 6d⁶ 7s² Элемент санаты: Трансуран элементі |
| Группа, период, блок | Хассий – табиғатта кездеспейтін синтетикалық элемент және ол алғаш рет зертханада алынды. Бұл элемент 1984 жылы Германияның Дармштадт қаласындағы Ауыр иондар институтында Петер Армбрустер және Готфрид Мюнценберг жетекшілігіндегі ғалымдар тобы арқылы ашылды. Хассий Германияның Гессен жерінің құрметіне аталған. Бұл элемент өтпелі металдарға жатады және периодтық кестенің 8-тобына кіреді, оны осмий және рутений сияқты элементтердің аналогы етеді. Хассий өте тұрақсыз және қысқа өмір сүретін изотоптарымен белгілі, бұл оны зерттеуді қиындатады. Сондықтан оның химиялық қасиеттері туралы мәліметтер өте аз. |
Хассий қорғасынның (Pb-208) изотоптарын темір (Fe-58) ядроларымен соққылау арқылы алынған. Ядролардың соқтығысуы нәтижесінде атомдық нөмірі 108-ші жаңа элемент пайда болды. 1997 жылы Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы (IUPAC) хассийді ресми түрде элемент ретінде мойындап, оның атауын бекітті.
Хассий – өте радиоактивті және тұрақсыз элемент. Қазіргі уақытта оның бірнеше изотоптары белгілі, олардың ішіндегі ең тұрақтысы – Hs-277, оның жартылай ыдырау кезеңі шамамен 11 минутқа созылады. Хассийдің осмий және рутений сияқты элементтерге ұқсас химиялық қасиеттері болуы мүмкін деп күтіледі, бірақ оның радиоактивтілігіне байланысты бұл эксперименттік түрде растау қиын.
Хассийдің радиоактивтілігі мен тез ыдырауына байланысты оның ғылыми зерттеулерден тыс ешқандай практикалық қолданбалары жоқ. Ол тек атомдық ядролардың негізгі қасиеттерін зерттеу және периодтық кестенің шекарасындағы элементтерді түсінуді кеңейту үшін пайдаланылады.
Бүгінгі күні ғалымдар хассийдің бірнеше изотоптарын синтездеді, оның ішінде Hs-277, Hs-270 және Hs-269 бар, бірақ олардың барлығының жартылай ыдырау кезеңі қысқа, бұл олардың зерттелуін қиындатады. Осыған байланысты хассий туралы біліміміз шектеулі.
Хассий Германиядағы Гессен жерінің құрметіне аталған, мұнда оны ашқан Ауыр иондар институты орналасқан. Хассий – трансуран элементтерінің бірі, яғни атомдық нөмірі 92-ден (ураннан) жоғары элементтер, олардың барлығы жасанды және радиоактивті болып табылады. Хассий радиоактивті болғанымен, ғалымдарды оның жоғары атомдық нөмірі бар элементтерінің химиялық қасиеттерін зерттеу қызықтырады.
Хассий 7-периодта және 8-топта орналасқан, осмий, рутений және темір сияқты элементтердің жанында. Оның қысқа өмір сүретін изотоптары салдарынан химиялық қасиеттері нашар зерттелгенімен, ол осы топтың элементтеріне тән қасиеттерді көрсетуі мүмкін деп болжанады.