| Название, символ, номер | Тобы: 3 Периоды: 5 Тығыздығы: 4.47 г/см³ Еру температурасы: 1526 °C Қайнау температурасы: 3338 °C Изотоптары: Иттрий-89 (100%) |
| Группа, период, блок | Айтылуы: /ˈɪtriəm/ Ашылуы: Иттрий 1794 жылы фин химигі Юхан Гадолинмен ашылды. Атауының шығу тегі: Швециядағы Иттербю ауылында табылған руда құрметіне аталған. |
Иттрий шведтік Иттербю ауылындағы карьерден табылған минералдың құрамында анықталған. Осы руданың құрамында басқа да сирек кездесетін элементтер болған, соның ішінде тербий, эрбий және иттрий.
Лазерлер: Иттрий лазерлердің кейбір түрлерінде, атап айтқанда, медицинада және өндірісте қолданылатын иттрий-алюминий гранатында (YAG) пайдаланылады. Теледидарлар және дисплейлер: Иттрий оксиді түрлі-түсті теледидарлар мен мониторларда қызыл люминофор жасау үшін қолданылады. Суперөткізгіштер: Иттрий жоғары температуралы суперөткізгіштерде маңызды компонент болып табылады, олар ғылыми зерттеулерде және инженерлік салаларда қолданылады.
Иттрий көптеген сирек жер минералдарында, соның ішінде монацит пен бастнезитте кездеседі. Иттрийдің негізгі өндірушілері — Қытай, Ресей, Үндістан және Австралия.
Иттрийдің айтарлықтай биологиялық рөлі жоқ және улы емес деп есептеледі. Дегенмен, оның қосылыстары тері мен өкпені тітіркендіруі мүмкін, егер ол теріге тисе немесе деммен жұтылса.
Иттрий — күмістей ақ металл, ол ауада тотығу қабаты арқылы қорғанады, бұл оны одан әрі тотығудан сақтайды. Ол +3 тотығу дәрежесін тұрақты түрде көрсетеді және оттек, галогендер және басқа бейметалдармен оңай қосылыстар түзеді.
Иттербю, иттрий ашылған жер, бірнеше басқа элементтердің, соның ішінде тербий, эрбий және иттрийдің атауына негіз болды. Иттрий сирек кездесетін элементтердің қатарына жатса да, жер қыртысында кең таралған. Иттрий алюминиймен легирленіп, лазер техникасында қолданылатын жасанды алмаздарды жасау үшін қолданылады.
Иттрий — ауыспалы металл, ол периодтық кестенің 3-ші тобында, лантанның жанында орналасқан. Оның химиялық қасиеттері лантаноидтарға ұқсас, және ол көбінесе олармен бірге табиғи минералдарда кездеседі.