| Название, символ, номер | Жалпы сипаттама: Кобальт – қатты, жылтыр, күмістей металл. Ол табиғатта таза күйінде сирек кездеседі және әдетте никель, мыс немесе темір бар минералдар құрамында болады. Ежелгі заманда кобальт әйнек пен керамиканы қою көк түске бояу үшін қолданылған, бірақ элемент ретінде белгісіз болған. Швед химигі Георг Бранд кобальтты алғаш рет 1735 жылы бөліп, оны жеке химиялық элемент ретінде сипаттады. |
| Группа, период, блок | Электрондық конфигурациясы: [Ar] 3d7 4s2 Тығыздығы: 8,9 г/см³ Еру температурасы: 1495 °C Қайнау температурасы: 2927 °C Магниттік қасиеті: Кобальт – ферромагниттік элементтердің бірі (магнит бола алады). |
Металл қорытпалар мен суперқорытпалар: Кобальт жоғары температураға және коррозияға төзімді қорытпалар жасау үшін қолданылады. Олар авиациялық және газ турбиналарында, қозғалтқыштар мен реакторларда қолданылады. Бұл қорытпалар температуралық өзгерістерге және тозуға жоғары төзімділігімен ерекшеленеді.
Кобальт ұялы құрылғылар мен электромобильдерге арналған литий-ионды аккумуляторларда кеңінен қолданылады. Кобальттың қосылуы батарея материалдарының энергия тығыздығы мен тұрақтылығын арттырады, бұл жоғары энергиялы және ұзақ уақыт пайдаланылатын қуат көздері үшін өте маңызды.
Кобальт болатқа қосылғанда оның коррозияға және тозуға төзімділігін жақсартады, механикалық қасиеттерін күшейтеді. Мұндай материалдар медициналық және хирургиялық құралдарды, сондай-ақ жоғары берікті құралдарды өндіру үшін қолданылады.
Кобальт қосылыстары, мысалы, кобальт көк, керамикада, әйнекте және эмальда ашық көк түс жасау үшін қолданылады. Бұл түс ғасырлар бойы танымал болған және әлі де көркем және сәндік мақсатта қолданылады.
Кобальт негізінен Конго Демократиялық Республикасында (КДР) өндіріледі, онда әлемдік қорлардың жартысынан астамы шоғырланған. Кобальт алу үшін негізгі минерал – кобальтин, бірақ металл никель және мыс рудаларын өңдеу кезінде жанама өнім ретінде де алынады. Соңғы жылдары электроника мен электромобильдер өндірісінің өсуіне байланысты кобальтқа сұраныс айтарлықтай артты. Биологиялық рөлі: Кобальт тірі ағзалар үшін маңызды микроэлемент болып табылады, дегенмен ол өте аз мөлшерде қажет. Бұл элемент В12 витаминінің құрылымында маңызды рөл атқарады, ол қанның түзілуі, жүйке жүйесінің және мидың қалыпты жұмысы үшін қажет. Алайда, кобальттың шамадан тыс мөлшері адам мен жануарлар үшін токсикалық болуы мүмкін.
«Кобальт» сөзі неміс тіліндегі «Kobold» сөзінен шыққан, ол «гоблин» немесе «рух» дегенді білдіреді. Шахтерлер кобальт бар кенді осылай атаған, себебі оны өңдеу кезінде улы бу бөлінген. Кобальт қосылыстары Ежелгі Мысыр мен Вавилонда әйнек бояу үшін қолданылған, ал кобальттың көмегімен жасалған көк түс жарқын әрі қанық болғаны үшін бағаланған.
18-ғасырға дейін адамдар кобальтты жеке элемент ретінде білмеген. 1735 жылы швед химигі Георг Бранд кобальтты таза күйінде бөліп алып, оның ерекше қасиеттерін растады. Бұл жаңалық химиктерге кобальттың және оның қосылыстарының қасиеттерін тереңірек зерттеуге және оларды бояулар мен әйнек бояу өндірісінде пайдалануға мүмкіндік берді.