| Название, символ, номер | Топ: 8 Период: 6 Тығыздығы: 22,59 г/см³ Балқу температурасы: 3033 °C Қайнау температурасы: 5012 °C Тотығу дәрежелері: +3, +4, +6, +8 |
| Группа, период, блок | Осмий – платина тобына жататын өте сирек кездесетін өтпелі металл. Ол ерекше жоғары тығыздығымен танымал және барлық белгілі элементтердің ішіндегі ең тығызы болып табылады. Коррозияға жоғары төзімділігі мен инерттілігі арқасында осмий арнайы салаларда қолданылады, дегенмен оның тотығының уыттылығына байланысты және сирек болғандықтан, қолдану шектеулі. |
Осмий 1803 жылы ағылшын химигі Смитсон Теннант (Smithson Tennant) платина рудаларын қышқылда еріткеннен кейін қалған қалдықтарды зерттеу барысында ашты. "Осмий" атауы грек тіліндегі "осме" сөзінен шыққан, бұл "иіс" дегенді білдіреді, өйткені оның қосылыстарының бірі ерекше жағымсыз иіске ие.
Қорытпалар: Осмий иридий және платина сияқты металдармен қорытпа ретінде қолданылады, бұл өте қатты материалдар алуға мүмкіндік береді. Бұл қорытпалар қаламсап ұштарын, электрлік контактілерді жасау үшін және медициналық импланттарда қолданылады. Катализаторлар: Осмий катализатор ретінде химия өнеркәсібінде, әсіресе тотығу реакцияларында қолданылады. Ғылыми зерттеулер: Осмийдің тығыздығына байланысты ол ғылыми эксперименттерде, соның ішінде массаны стандарттауда пайдаланылады.
Осмий жер бетіндегі ең сирек кездесетін элементтердің бірі болып табылады және ол негізінен платина рудаларында кездеседі. Негізгі кен орындары Ресейде, Оңтүстік Африкада және Солтүстік Америкада орналасқан.
Осмий – өте қатты және морт сынғыш металл, жоғары балқу және қайнау температураларымен ерекшеленеді. Оның тотығы, әсіресе осмий тетроксиді (OsO₄), улы және теріге, көзге және тыныс алу жолдарына тітіркену тудыруы мүмкін. Осмий қалыпты температурада ауада реакцияға түспейді, бірақ қышқылдармен әрекеттесіп, күрделі қосылыстар түзуі мүмкін.
Осмий барлық белгілі элементтердің ішінде ең жоғары тығыздыққа ие (22,59 г/см³), бұл оны жоғары тығыздықты материалдар қажет ететін салаларда пайдалы етеді. Осмий табиғатта өте сирек кездессе де, оны суперберік материалдар жасау және жоғары технологиялық салаларда қолдану маңызды. Осмий тетроксиді органикалық химияда күшті тотықтырғыш ретінде қолданылады, бірақ оның уыттылығы салдарынан онымен абайлап жұмыс істеу қажет.
Осмий платина тобының металдарына жатады, 6-периодта және 8-топта орналасқан. Оның қасиеттері, мысалы, жоғары тығыздық және коррозияға төзімділік, оны сирек, бірақ құнды элемент етеді.