Робототехника – автоматтандырылған механизмдерді әзірлеуге бағытталған сала, ол инженерия және ғылым тарихымен тығыз байланысты. Антикалық дәуірден бастау алып, қазіргі заманға дейін дамып келе жатқан бұл технология әр түрлі бағыттарда – өндірісте, медицинада, ғарышты игеруде және тұрмыста кеңінен қолданылуда.
Антикалық кезеңде, заманауи технологиялардың жоқтығына қарамастан, алғашқы автоматты машиналар туралы идеялар пайда болды. Мысалы, Архимед судың және гравитацияның көмегімен жұмыс істейтін механизмдерді жасаса, ал Александриялық Герон пневматикалық құрылғыларды ойлап тапты. Геронның бу энергиясын қолданып есіктерді автоматты түрде ашатын «автоматты есіктері» мен театр қойылымдарына арналған қозғалмалы сахналар, автоматты жануарлар сынды өнертабыс үлгілері механика негіздерін қалыптастырып, робототехниканың дамуына алғашқы қадамдарды көрсетті.
Орта ғасырларда күрделі механизмдер жасала бастады, бірақ сол кезеңдегі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға байланысты технологиялардың дамуы баяу жүрді. Ислам әлемінде әйгілі инженер әл-Джазари әртүрлі механизмдерді, соның ішінде автоматты фонтандарды, қозғалмалы фигуралары бар су сағаттарын және музыкалық құрылғыларды жасады. Оның «музыкант роботтары» гидравликалық жүйелерді қолданып, қозғалыстарды синхрондап орындаған. Бұл алғашқы бағдарламаланатын машиналардың бірі саналды, өйткені құрылғыларды қайта баптау арқылы «бағдарламаны» өзгерту мүмкін болды.
Қайта өрлеу дәуірінде механикаға деген қызығушылық арта түсті және өнертапқыштар механизмдерді дәлірек басқаруға ұмтылды. Леонардо да Винчи бірнеше адам тектес механизмдер жасап, оның ішінде қолын, жақ сүйектерін қозғай алатын «темір адам» жобасын да ойлап тапты. XVIII ғасырда өнертапқыштар күрделі қозғалыстарды орындай алатын автоматтарды – жазатын, сурет салатын немесе музыкалық композициялар орындайтын машиналарды жасады. Мысалы, Жак де Вокансонның жасаған «жазатын қыз» автоматында қысқа мәтіндерді жазу мүмкіндігі болды. Бұл құрылғылар қазіргі заманғы бағдарламаланатын машиналардың прототипі ретінде робототехниканың іргетасын қалады.
Индустриялық революция механикаландыруды көптеген салаларға алып келді, бұл робототехникаға да әсер етті. Тоқыма және металлургия саласында программаланатын перфокарттар арқылы басқарылатын машиналар автоматтандырылған жабдықтардың алғашқы нұсқалары болды. XIX ғасырдың соңында электр қуатының пайда болуы роботтарға дәлірек әрі күрделі әрекеттерді орындауға мүмкіндік берді, бұл механикаландырылған өнеркәсіптік машиналардың пайда болуына алып келді.
ХХ ғасыр робототехниканың дамуына айтарлықтай үлес қосты. Электр қозғалтқыштары мен электрониканың дамуы арқылы күрделі және дәл құрылғыларды жасау мүмкін болды. 1954 жылы Джордж Девол «Юнимейт» атты алғашқы өнеркәсіптік роботты жасап шығарды, ол зауыттарда бөлшектерді жылжытып, өндірістік операцияларды орындады. Бұл робот алғашқы робот манипуляторы болып саналады.
Сондай-ақ, ХХ ғасырда ғылыми зерттеулер мен ғарышты игеру үшін роботтар жасала бастады. Мысалы, «Луноход-1» айды зерттеу үшін жасалған. 1980 жылдары роботтар өндірісте, әсіресе автомобиль құрастыру саласында кеңінен қолданыла бастады. Сол кезеңде медицина саласында хирургия мен емделушілердің реабилитациясына көмек беретін роботтар да пайда болды.
Қазіргі уақытта робототехника көптеген бағыттарды қамтиды. Өнеркәсіптік манипуляторлардан бастап автономды ұшқышсыз көліктерге, медициналық роботтарға және ғарышты зерттеу құралдарына дейінгі кең спектрде роботтар қолданылады. Роботтар хирургия сияқты жоғары дәлдікті қажет ететін операцияларда пайдаланылады. Тұрмыста робот шаңсорғыштар және үйге күтім жасауға арналған автоматты жүйелер танымал болуда.
Автономды көліктер, мысалы, пилотсыз автокөліктер, робототехника мен көлік индустриясында төңкеріс жасауда. Жасанды интеллекттің дамуы роботтарға қоршаған ортаға бейімделуге, күрделі тапсырмаларды орындауға және адамдармен әрекеттесуге мүмкіндік беруде.
Робототехника тарихының әрбір кезеңі роботтарды дамытуда өз үлесін қосты, нәтижесінде біз заманауи инновациялар мен жетістіктерге қол жеткіздік. Ежелгі дәуірдегі алғашқы автоматты құрылғылар автоматтандыру негізін қалады, орта ғасырларда энергияның әртүрлі көздері қолданылды, жаңа заман бағдарламаланатын құрылғылардың негізін салды, ал XIX және ХХ ғасырларда робототехника бүгінгі заманауи деңгейге жетті. Алдағы жылдары бұл инновациялар жаңа мүмкіндіктерге жол ашуы ықтимал.