| Название, символ, номер | Тобы: 1 (сілтілік металдар) Периоды: 5 Тығыздығы: 1.532 г/см³ Еру температурасы: 39.3 °C Қайнау температурасы: 688 °C Изотоптары: Рубидий-85 (72.2%), рубидий-87 (27.8%) |
| Группа, период, блок | Айтылуы: /rʊˈbɪdiəm/ Ашылуы: Рубидий 1861 жылы неміс химиктері Густав Кирхгоф пен Роберт Бунзен тарапынан ашылды. Атауының шығу тегі: Атауы латын тіліндегі «rubidus» сөзінен шыққан, ол «қызыл» дегенді білдіреді, себебі оның спектрлік сызықтарының қызыл түсі бар. |
Рубидий лепидолит минералының жарық спектрлерін талдау нәтижесінде ашылды. Оның спектроскопия әдісімен анықталуы жаңа әдіс болды. Зерттеушілер спектрдің қызыл аймағында екі жарық сызықты тапты, бұл оның атауын беруге себеп болды.
Рубидий әртүрлі ғылым және техника салаларында қолданылады: Спектроскопия: Рубидий спектроскопияда әртүрлі химиялық қосылыстар мен реакцияларды зерттеу үшін эталон ретінде пайдаланылады. Физика: Кванттық физикада рубидий атомдық лазерлер мен атомдық сағаттар эксперименттерінде қолданылады. Ол атомдар мен молекулалардың қасиеттерін зерттеуге көмектеседі. Биология: Рубидий кейде клеткалық процестерді зерттеу үшін биологиялық зерттеулерде қолданылады, себебі оның иондық формасы калиймен ұқсас. Космостық технологиялар: Рубидий спутниктердегі навигация және байланыс жүйелерінде пайдаланылады.
Рубидий табиғатта аз мөлшерде кездеседі, әдетте гранитті жыныстар мен лепидолит, глауконит сияқты минералдарда болады. Ол жердің қыртысының жалпы құрамының шамамен 0.0007% құрайды.
Рубидий адамға қажетті элемент емес, бірақ кейбір зерттеулер оның метаболизм мен алмасуға әсер етуі мүмкіндігін көрсетеді. Дегенмен, оның биологиядағы нақты рөлі әлі зерттелмеген.
Рубидий — жұмсақ, күміс түсті металл, ол ауа мен ылғалмен оңай әрекеттеседі. Сумен әрекеттескенде, рубидий гидроксиді мен сутегін түзеді. Рубидий өте реактивті, сондықтан оны май қабатының астында немесе инертті атмосферада сақтау керек.
Рубидий табиғатта ең сирек сілтілік металдардың бірі болып табылады. Рубидий-87 — рубидийдің бірден-бір тақ атомдық нөмірі бар изотопы, оны атомдық сағаттарда қолдануға болады. Рубидий атомдық кванттық жүйелер мен басқа күрделі физикалық процестерді зерттеуде пайдаланылады. Рубидий жанғанда қызыл оттар шығарады, бұл оны пиротехникада пайдалануға қызықты етеді.
Рубидий 1-ші топ элементтері периодтық кестесіне жатады және сілтілік металл болып табылады. Бұл топқа литий, натрий, калий, стронций және франций элементтері кіреді. Сілтілік металдар жоғары реактивтілігімен және сумен әрекеттескенде негіздік гидроксидтер түзетін қасиеттерімен танымал.