| Название, символ, номер |
Тобы: 2 (сілтілік жер металдары) Периоды: 5 Тығыздығы: 2.64 г/см³ Еру температурасы: 777 °C Қайнау температурасы: 1382 °C Изотоптары: Стронций-84 (0.56%), стронций-86 (9.86%), стронций-87 (7.0%), стронций-88 (83.58%) |
| Группа, период, блок |
Айтылуы: /ˈstrɒnʧiəm/ Ашылуы: Стронций 1790 жылы шотландиялық химик Адриан Ноттингем тарапынан ашылды. Атауының шығу тегі: Атауы Шотландиядағы Стронтион ауылынан алынған, мұнда стронцит минералы табылған. |
Стронций стронцит (SrCO₃) минералын талдау нәтижесінде ашылды. Химик Адриан Ноттингем жаңа элементті бөліп алып, кейін оны ауылдың атымен атады. Ол кальций мен барийге ұқсас металл ретінде сипатталды.
Стронций әртүрлі салаларда көптеген қолдануларға ие: Пиротехникадағы стронций: Стронций фейерверктер мен отшашуларда қызыл оттарды жасау үшін қолданылады, себебі оның жану кезінде жарқын қызыл түсті береді. Стекло өндірісінде стронций: Стронций әйнек пен керамика өндірісінде пайдаланылады. Ол әйнектің қасиеттерін жақсартып, оны мөлдір және берік етеді. Ядерлік энергетика: Стронций-90, радиоактивті изотоп, уранның бөлінуі кезінде пайда болып, радиоизотопты термоэлектрлік генераторларда энергия көзі ретінде пайдаланылады. Медицина: Стронций остеопорозды емдеуде және кейбір ауруларда радиотерапия үшін қолданылады.
Стронций табиғатта стронцит (SrCO₃) және целестин (SrSO₄) минералдарында кездеседі. Ол ауада және сумен әрекеттескенде қалыптасады және жердің қыртысында шамамен 0.034% құрайды.
Стронций адам организмі үшін қажетті элемент емес, бірақ аз мөлшерде организмде болуы мүмкін. Зерттеулер стронцийдің кальций метаболизміне әсер етуі мүмкіндігін көрсетеді.
Стронций — жұмсақ, күміс түсті металл, ол ылғал мен ауаға оңай әрекеттеседі. Сумен әрекеттескенде гидроксид және карбонат түзеді. Стронций оттегімен реакцияға түсіп, стронций оксидін түзеді.
Стронций химиялық қасиеттері жағынан кальций мен барийге ұқсас, сондықтан оны зертханада осы элементтерден бөліп алу қиын. Стронций-90 радиоактивті қасиеттерге ие және уранның бөлінуі кезінде пайда болып, ядролық энергетикада маңызды рөл атқарады. Стронций лазерлер мен басқа оптикалық құрылғыларда жиі қолданылады. Стронций пиротехникада түсті оттарды жасау үшін қолданылатын алғашқы элементтердің бірі болды.
Стронций периодтық кестенің 2-ші тобына жатады және сілтілік жер металы болып табылады. Бұл топқа магний, кальций, барий және радий элементтері кіреді. Сілтілік жер металдары сумен әрекеттескенде негіздік гидроксидтер түзетін қасиеттерімен танымал.