| Название, символ, номер | Сурьма ежелден белгілі, бірақ орта ғасырларда алхимиктер оны таза күйде бөліп алған. Мысырлықтар оны косметика, мысалы, көзді бояу үшін пайдаланған (сурьма сол уақытта осы мақсатта қолданылған). |
| Группа, период, блок | Период: 5 Топ: 15 (азот тобы) Қалыпты температурадағы күйі: Қатты зат Түсі: Күміс-сұр |
"Сурьма" атауы грек тіліндегі antimonos сөзінен шыққан, бұл «жалғыз емес» дегенді білдіреді, себебі сурьма таза күйінде сирек кездеседі және әдетте басқа металдармен қосылып кездеседі.
Электрондық конфигурация: [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³. Бұл конфигурация сурьманың тотығу және қалпына келу реакцияларына қатысуына мүмкіндік береді. Балқу температурасы: 630,63 °C Қайнау температурасы: 1587 °C Тығыздығы: Қалыпты температурада 6,697 г/см³
Аллотропты түрлері: Сурьма көптеген аллотроптық түрлерге ие емес, бірақ өзінің кристалдық құрылымын сақтап, тұрақтылығымен танымал. Реакциялары: Сурьма салыстырмалы түрде инертті, бірақ күшті қышқылдармен әрекеттесіп, антимонаттар мен басқа қосылыстарды түзе алады.
Қорытпалар: Сурьма қорғасынның беріктігін арттыру және коррозияға төзімділігін қамтамасыз ету үшін қолданылады. Мұндай қорытпалар аккумуляторларда, дәнекерлеуде және подшипниктерде пайдаланылады. Жартылай өткізгіштер: Электронды өнеркәсіпте сурьма галлий антимониді сияқты жартылай өткізгіш материалдар құрамында қолданылады, ол диодтар, инфрақызыл датчиктер мен лазерлерде қолданылады. Косметика және пигменттер: Ежелгі заманда сурьманы косметикада кеңінен қолданған, ал қазір ол бояғыштар мен керамика өндірісінде қолданылады. Дәрілік препараттар: Бұрын сурьма қосылыстары лейшманиоз сияқты паразиттік ауруларды емдеуде қолданылған, бірақ оның уыттылығына байланысты мұндай әдістер шектелді.
Сурьма улы элемент болып табылады және оның қосылыстары денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Адам ағзасына ұзақ мерзімді әсері өкпеге, теріге және жүрекке зиян келтіруі мүмкін. Ол сондай-ақ топырақ пен суды ластап, экологиялық қауіп тудырады.
Алхимия: Орта ғасырларда сурьма сиқырлы элемент ретінде саналған. Ол алхимиялық тәжірибелерде маңызды рөл атқарып, сатурнмен байланыстырылған және трансмутацияны зерттеуде қолданылған. Уыттылығы: Сурьма мышьякқа қарағанда аз уытты болса да, оның адамға ұзақ мерзімді әсері мұқияттылықты талап етеді. Кристалдық құрылымы: Сурьмада ерекше кристалдық құрылым бар, бұл оған морттық қасиет береді, дегенмен ол металл элемент болып табылады.